Een website kan honderden pagina’s bevatten zonder dat iemand, noch bezoeker noch zoekmachine, vindt wat hij zoekt. Het probleem ligt zelden in de inhoud zelf. Het heeft te maken met de manier waarop de pagina’s met elkaar zijn verbonden en hiërarchisch zijn georganiseerd. Het organiseren van een siteplan betekent beslissen welke paden er zijn, welke prioriteit hebben en welke naar een doodlopende weg leiden.
Diepte van klikken en weespagina’s: wat de theoretische structuur niet laat zien
De meeste gidsen over de site-structuur beginnen met een boomdiagram: startpagina, categorieën, subcategorieën, eindpagina’s. Dit schema is nuttig om een intentie te visualiseren, maar weerspiegelt niet de realiteit van de navigatie.
Wat telt voor een zoekmachine en een bezoeker, is de werkelijke diepte van klikken vanaf de startpagina. Een pagina die theoretisch aan een categorie is gekoppeld maar alleen toegankelijk is na vijf klikken, zal weinig worden verkend door indexeringsrobots en bijna nooit door een mens worden gezien.
Een ander veelvoorkomend blinde vlek betreft weespagina’s, die bestaan in het CMS maar geen interne links ontvangen. Ze zijn afwezig in het netwerk en dus onzichtbaar. Een audit van het siteplan zou moeten beginnen met een technische crawl (met tools zoals Screaming Frog of Sitebulb) om deze spookpagina’s te identificeren, in plaats van met een tekening van de structuur op een whiteboard.
Om te observeren hoe een siteplan van Ma Première Formation zijn pagina’s op een leesbare manier exposeert, hoeft men alleen maar te constateren dat elke URL zonder omwegen toegankelijk is, wat de diepte van de navigatie mechanisch vermindert.
Mobiele navigatie: voorbij het hamburger-menu
Een desktopmenu aanpassen naar een hamburgericoon op een smartphone blijft de standaardpraktijk. Terugkoppelingen uit het veld tonen aan dat deze aanpak de structuur van de site achter een extra gebaar verbergt, wat de verkenning belemmert.
De meest succesvolle mobiele interfaces hanteren nu vaste navigatiebalken onderaan het scherm, gecombineerd met contextuele tabbladen. Dit model, gepopulariseerd door native apps, is ook toepasbaar op websites. Het plaatst frequente acties in de duimtoegankelijke zone, zonder de bezoeker te dwingen om naar boven te scrollen.
Voor het siteplan betekent dit dat de hiërarchie moet worden gedacht in twee niveaus die gelijktijdig op mobiel zichtbaar zijn:
- Een eerste niveau (maximaal vier tot vijf items) dat altijd wordt weergegeven in de onderste balk, overeenkomend met de belangrijkste secties van de site
- Een tweede niveau toegankelijk via zijwaartse veegbeweging of contextueel menu, dat de meest bekeken subcategorieën groepeert
- Een derde niveau dat is gereserveerd voor de HTML-sitemap of de interne zoekmachine, voor niche-inhoud
Deze logica dwingt tot keuzes. Een site die probeert twintig categorieën zichtbaar te maken in mobiele navigatie, hiërarchiseert niets.
Interne linking en HTML-sitemap: twee complementaire tools
Interne linking (contextuele links tussen pagina’s) en de HTML-sitemap (pagina die alle URL’s opsomt) vervullen verschillende functies. Ze met elkaar verwarren verzwakt beide.
Interne linking dient om de autoriteit tussen pagina’s te verdelen en de gebruikerservaring te begeleiden. Het werkt beter wanneer de links zijn geïntegreerd in de redactionele inhoud, met beschrijvende ankers. Een link geplaatst in een relevante alinea heeft meer gewicht dan een link die verloren gaat in een footer met vijftig items.
De HTML-sitemap speelt daarentegen een rol als vangnet. Het garandeert dat elke pagina van de site in maximaal twee klikken vanaf de startpagina toegankelijk is. Voor sites met meer dan een paar tientallen pagina’s, vermindert een goed onderhouden HTML-sitemap het aantal weespagina’s aanzienlijk.
Wat Google eind 2024 heeft veranderd
Google heeft de sitelinks zoekbox (het interne zoekveld dat onder bepaalde resultaten wordt weergegeven) in november 2024 verwijderd en de bijbehorende documentatie ingetrokken. De WebSite-markering met SearchAction genereert dit component niet meer in de zoekresultaten.
De directe consequentie: de belangrijkste pagina’s van de site moeten toegankelijk zijn via de navigatie en de klassieke sitelinks. Vertrouwen op de interne zoekfunctie die in Google wordt weergegeven om een vage structuur te compenseren, werkt niet meer.
Menu-titels en informatiearchitectuur: de val van interne jargon
Een effectieve navigatiemenu steunt op titels die de bezoeker begrijpt voordat hij klikt. Terugkoppelingen uit het veld verschillen over het juiste aantal items in een hoofdmenu, maar er is consensus over één punt: ambiguïteit in labels genereert meer bounce dan lange menu’s.
Enkele concrete principes voor het benoemen van secties:
- Gebruik de termen die bezoekers in een zoekmachine invoeren, niet de interne vocabulaire van het bedrijf (“Onze synergetische oplossingen” zegt niets, “Online training” zegt alles)
- Vermijd generieke titels zoals “Hulpmiddelen” of “Diensten” zonder specificatie, die de bezoeker dwingen de inhoud te raden
- Test de titels bij enkele echte gebruikers voordat je de structuur vastlegt, zelfs informeel
- Beperk de diepte van dropdown-menu’s tot twee niveaus om micro-labyrinten bij hover te voorkomen
De informatiearchitectuur beperkt zich niet tot het hoofdmenu. Het broodkruimelpad, de paginering, de blokken “gerelateerde artikelen” en de footer dragen allemaal bij aan de leesbaarheid van het siteplan. Elk navigatie-element moet beantwoorden aan een eenvoudige vraag: waar ben ik, en waar kan ik daarna naartoe.
Een goed georganiseerd siteplan hoeft niet spectaculair te zijn. Het moet consistent zijn tussen wat de bezoeker ziet en wat de crawler doorloopt. Wanneer deze twee realiteiten uiteenlopen, profiteren zowel de SEO als de gebruikerservaring daar niet van.
